Dlaczego podczas okresu mamy wzdęcia i biegunki? Hormony a układ trawienny

Jak hormony wpływają na jelita podczas okresu?

Cykl menstruacyjny jest regulowany przede wszystkim przez estrogen i progesteron. Hormony te odpowiadają za przygotowanie organizmu do ewentualnej ciąży, ale wpływają również na wiele innych układów, w tym układ trawienny.

Po owulacji, czyli w drugiej połowie cyklu, poziom progesteronu znacząco wzrasta. Hormon ten działa rozluźniająco na mięśnie gładkie znajdujące się między innymi w jelitach. W rezultacie perystaltyka zwalnia, a pokarm przemieszcza się przez przewód pokarmowy wolniej niż zwykle.

Może to powodować:

• uczucie pełności,
• wzdęcia,
• zaparcia,
• większe gromadzenie się gazów,
• dyskomfort w obrębie jamy brzusznej.

Warto jednak pamiętać, że za objawy nie odpowiada wyłącznie progesteron. Coraz więcej badań wskazuje, że hormony płciowe mogą wpływać również na skład mikrobioty jelitowej oraz wrażliwość przewodu pokarmowego. Zmiany te sprawiają, że niektóre kobiety silniej odczuwają wzdęcia, przelewanie w brzuchu czy bóle jelit w określonych fazach cyklu.

Zobacz też: Dlaczego przed okresem jesteśmy bardziej zmęczone? Hormony a poziom energii w cyklu

Dlaczego przed okresem pojawiają się wzdęcia?

Wzdęcia przed miesiączką są jednym z najczęściej zgłaszanych objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Odpowiada za nie kilka mechanizmów zachodzących jednocześnie.

Zatrzymywanie wody w organizmie

Zmiany poziomu estrogenów i progesteronu wpływają na gospodarkę wodno-elektrolitową. Organizm może zatrzymywać więcej płynów, co prowadzi do uczucia opuchnięcia i napięcia.

Najczęściej objawia się to jako:

• powiększenie obwodu brzucha,
• uczucie „napompowanego” brzucha,
• obrzęk piersi,
• opuchnięcie dłoni lub twarzy.

U części kobiet masa ciała może przejściowo wzrosnąć z powodu zatrzymywania wody, jednak po rozpoczęciu miesiączki zwykle wraca do normy.

Wolniejsza praca jelit

Wysoki poziom progesteronu spowalnia pracę przewodu pokarmowego. Pokarm i gazy pozostają w jelitach dłużej, co sprzyja uczuciu ciężkości oraz powstawaniu wzdęć.

Zmiany apetytu przed miesiączką

Wiele kobiet przed okresem odczuwa większą ochotę na słodycze, słone przekąski i żywność wysokoprzetworzoną. Nadmiar soli może nasilać zatrzymywanie wody, natomiast niektóre produkty zwiększają produkcję gazów w jelitach.

Dlaczego podczas okresu pojawia się biegunka?

Jeśli podczas pierwszych dni miesiączki częściej odwiedzasz toaletę lub zauważasz luźniejszy stolec, nie jesteś sama. To bardzo częsta reakcja organizmu związana ze wzrostem poziomu prostaglandyn.

Prostaglandyny a biegunka podczas okresu

Prostaglandyny to substancje biologicznie aktywne produkowane między innymi przez błonę śluzową macicy.

Podczas menstruacji ich stężenie gwałtownie wzrasta. Ich głównym zadaniem jest wywoływanie skurczów macicy, które pomagają usunąć złuszczone endometrium.

Problem polega na tym, że prostaglandyny nie działają wyłącznie na macicę. Mogą również wpływać na mięśnie gładkie jelit.

W rezultacie dochodzi do:

• przyspieszenia pracy jelit,
• częstszych wypróżnień,
• luźniejszych stolców,
• biegunki,
• skurczów jelitowych.

Objawy te najczęściej pojawiają się w pierwszych 24–72 godzinach miesiączki, kiedy poziom prostaglandyn jest najwyższy.

Dlaczego podczas okresu boli brzuch i jelita jednocześnie?

Macica i jelita znajdują się bardzo blisko siebie, dlatego dolegliwości z obu układów często się nakładają.

Skurcze menstruacyjne mogą promieniować do:

• dolnej części brzucha,
• pleców,
• pachwin,
• okolicy odbytu.

Jednocześnie prostaglandyny mogą zwiększać aktywność jelit, powodując dodatkowe skurcze i dyskomfort.

W praktyce wiele kobiet ma trudność z określeniem, czy źródłem bólu jest macica czy jelita.

Nudności, wymioty i inne objawy ze strony układu pokarmowego

Wpływ prostaglandyn nie ogranicza się wyłącznie do biegunki.

Podczas miesiączki mogą pojawić się również:

• nudności,
• wymioty,
• utrata apetytu,
• uczucie przelewania w brzuchu,
• zgaga,
• ogólne osłabienie.

Objawy te częściej występują u kobiet cierpiących na bolesne miesiączki.

Dlaczego jedne kobiety mają biegunkę, a inne zaparcia?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań dotyczących miesiączki.

Reakcja organizmu na zmiany hormonalne jest bardzo indywidualna. U części kobiet dominującym problemem jest spowolnienie pracy jelit i zaparcia przed okresem. U innych większy wpływ mają prostaglandyny, które przyspieszają perystaltykę podczas krwawienia i prowadzą do biegunki.

Zdarza się również, że ta sama kobieta doświadcza zaparć kilka dni przed miesiączką, a następnie biegunki w pierwszych dniach krwawienia. Jest to naturalny efekt zmian hormonalnych zachodzących w różnych fazach cyklu.

IBS a okres – dlaczego objawy mogą się nasilać?

Zespół jelita drażliwego (IBS) jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób przewodu pokarmowego.

Objawy IBS obejmują między innymi:

• bóle brzucha,
• wzdęcia,
• biegunki,
• zaparcia,
• uczucie niepełnego wypróżnienia.

Badania pokazują, że kobiety z IBS częściej doświadczają nasilenia objawów przed miesiączką i podczas jej trwania. Dotyczy to szczególnie biegunek, skurczów brzucha oraz nagłej potrzeby skorzystania z toalety.

Jeżeli od lat obserwujesz wyraźny związek między miesiączką a problemami jelitowymi, warto omówić to z lekarzem gastroenterologiem lub ginekologiem.

Endometrioza a problemy jelitowe podczas miesiączki

Silne bóle brzucha, przewlekłe wzdęcia czy biegunki podczas okresu mogą być związane również z endometriozą.

Jest to choroba, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy rozwija się poza jej jamą. Ogniska endometriozy mogą znajdować się między innymi w obrębie miednicy mniejszej, a czasami także w pobliżu jelit.

Objawy mogą obejmować:

• bardzo bolesne miesiączki,
• przewlekłe bóle miednicy,
• ból podczas współżycia,
• przewlekłe wzdęcia,
• biegunki lub zaparcia podczas miesiączki,
• ból podczas wypróżniania.

Szczególnie charakterystycznym objawem jest ból podczas wypróżniania, który nasila się głównie w trakcie miesiączki.

Jeżeli objawy z roku na rok stają się silniejsze lub znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z ginekologiem zajmującym się diagnostyką endometriozy.

Jak zmniejszyć wzdęcia i biegunkę podczas okresu?

Choć nie da się całkowicie wyeliminować wpływu hormonów na organizm, można złagodzić nasilenie objawów.

Dbaj o odpowiednie nawodnienie

Picie odpowiedniej ilości wody wspiera pracę przewodu pokarmowego i może pomagać ograniczać zatrzymywanie płynów.

Ogranicz nadmiar soli

Słone przekąski i wysoko przetworzona żywność mogą nasilać obrzęki oraz uczucie wzdęcia.

Wybieraj lekkostrawne posiłki

Przy biegunkach dobrze sprawdzają się:

• ryż,
• banany,
• owsianka,
• gotowane warzywa,
• lekkie zupy.

Obserwuj reakcję na błonnik

Błonnik pomaga przy zaparciach, jednak u niektórych osób z biegunką jego nadmiar może nasilać objawy. Warto obserwować indywidualną reakcję organizmu.

Ruszaj się regularnie

Spacer, joga czy umiarkowana aktywność fizyczna mogą wspierać pracę jelit i poprawiać samopoczucie.

Korzystaj z ciepłych okładów

Ciepło pomaga rozluźnić mięśnie i zmniejszyć zarówno skurcze menstruacyjne, jak i dolegliwości jelitowe.

Czy biegunka podczas okresu jest normalna?

Tak. Łagodna biegunka pojawiająca się głównie w pierwszych dniach miesiączki jest uznawana za naturalną reakcję organizmu na działanie prostaglandyn.

Warto jednak skonsultować się z lekarzem, jeśli:

• biegunka prowadzi do odwodnienia,
• pojawia się krew w stolcu,
• objawy utrzymują się poza miesiączką,
• ból uniemożliwia normalne funkcjonowanie,
• dolegliwości nagle się nasilają.

Podsumowanie

Wzdęcia i biegunka podczas okresu są częstym skutkiem zmian hormonalnych zachodzących w organizmie. W drugiej połowie cyklu progesteron może spowalniać pracę jelit i sprzyjać zatrzymywaniu gazów oraz płynów. Z kolei podczas menstruacji prostaglandyny pobudzają skurcze macicy i jelit, co może prowadzić do częstszych wypróżnień i biegunki.

Choć objawy te są zazwyczaj naturalną częścią cyklu menstruacyjnego, warto zwrócić uwagę na ich nasilenie. W niektórych przypadkach mogą one być związane z zespołem jelita drażliwego (IBS), endometriozą lub innymi schorzeniami wymagającymi diagnostyki.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy biegunka podczas okresu jest normalna?

Tak. U wielu kobiet pojawia się w pierwszych dniach miesiączki i jest związana ze zwiększoną produkcją prostaglandyn.

Dlaczego brzuch puchnie przed okresem?

Przyczyną są zmiany hormonalne, zatrzymywanie wody w organizmie oraz wolniejsza praca jelit.

Czy podczas okresu można mieć jednocześnie wzdęcia i biegunkę?

Tak. Wzdęcia wynikają głównie z zatrzymywania płynów i gazów, natomiast biegunka jest związana z działaniem prostaglandyn. Oba objawy mogą występować jednocześnie.

Czy biegunka przed okresem jest normalna?

Tak. Choć częściej pojawia się podczas menstruacji, u części kobiet zmiany hormonalne zachodzące kilka dni przed okresem również mogą wpływać na pracę jelit.

Czy okres może powodować problemy z trawieniem?

Tak. Hormony płciowe wpływają na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, dlatego podczas cyklu mogą występować wzdęcia, zaparcia, biegunki oraz bóle brzucha.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeżeli objawy są bardzo nasilone, utrzymują się poza miesiączką lub znacząco obniżają komfort życia, warto skonsultować się ze specjalistą.

Źródła

1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Dysmenorrhea: Painful Periods.
2. Office on Women's Health. Menstrual Cycle.
3. Heitkemper MM, Jarrett ME. Pattern of gastrointestinal and somatic symptoms across the menstrual cycle. Gastroenterology Clinics of North America. 2008.
4. Bernstein MT, Graff LA, Avery L i wsp. Gastrointestinal symptoms before and during menses in healthy women. BMC Women's Health. 2014.
5. Williams Gynecology, 5th Edition. McGraw-Hill Education.
6. Mayo Clinic. Premenstrual Syndrome (PMS): Symptoms and Causes.

Jeśli podczas okresu często zmagasz się z wzdęciami, biegunką lub częstymi wizytami w toalecie, komfort i poczucie bezpieczeństwa stają się szczególnie ważne. Majtki menstruacyjne dostępne na myperiod.pl to idealne rozwiązanie na takie dni. Są wygodne, oddychające i dopasowują się do ciała, a do tego mają mega chłonność i chronią przed przeciekami. Dzięki nim możesz skupić się na swoim samopoczuciu, a nie na obawach o zabrudzenie bielizny. Sprawdź naszą kolekcję i wybierz model dopasowany do swoich potrzeb.